Dwóch założycieli zbudowało razem sklep internetowy przez 7 lat. Przychody wynoszą 15 milionów złotych, firma jest rentowna, rynek rośnie. W pewnym momencie jeden z nich chce sprzedać swój udział i wyjść, drugi chce dalej rozwijać biznes. Nie mogą się porozumieć co do ceny. Rozmowy trwają miesiącami. Operacja zaczyna cierpieć.

To scenariusz, który Venturepackt widzi regularnie. I jeden z najbardziej kosztownych dla obu stron, jeśli nie jest właściwie zarządzany.

Dlaczego konflikt właścicielski obniża wartość firmy

Wartość firmy w transakcji M&A zależy między innymi od stabilności operacyjnej i wiarygodności właścicieli wobec potencjalnego kupującego. Długotrwały spór wspólników widoczny jest w firmie na wielu poziomach: opóźnionych decyzjach strategicznych, napięciach w zespole zarządzającym, braku inwestycji w rozwój.

Kupujący lub inwestor, który podczas due diligence odkryje aktywny konflikt właścicielski, ma trzy opcje: wycofać się z transakcji, obniżyć cenę albo uzależnić płatność od rozwiązania sporu przed zamknięciem dealu. Żadna z tych opcji nie leży w interesie sprzedającego.

Wykup wspólnika: warianty i wycena

Najczęstszą ścieżką wyjścia z konfliktu właścicielskiego jest wykup udziałów przez jednego ze wspólników. To transakcja wymagająca obiektywnej wyceny, bo subiektywne oczekiwania cenowe każdej ze stron są zazwyczaj rozbieżne.

Strona wychodząca zazwyczaj wycenia swoje udziały wyżej, uwzględniając potencjał, który widzi w firmie. Strona pozostająca zazwyczaj uwzględnia ryzyka i koszty przejęcia pełnej odpowiedzialności operacyjnej. Różnica między tymi perspektywami bywa znaczna, a bez niezależnej wyceny transakcyjnej negocjacje opierają się wyłącznie na emocjach.

Niezależna wycena przeprowadzona przez doradcę M&A dostarcza obiektywnej podstawy do negocjacji. Nie rozwiązuje konfliktu, ale przenosi rozmowę z poziomu przekonań na poziom danych.

Mediacje właścicielskie: kiedy i jak

W sytuacjach, gdzie spór dotyczy nie tylko ceny, ale kierunku rozwoju firmy, podziału kompetencji lub wartości, które wspólnicy chcą realizować przez biznes, negocjacje czysto finansowe nie wystarczą.

Mediacja właścicielska to ustrukturyzowany proces dochodzenia do porozumienia z udziałem neutralnej trzeciej strony. W kontekście firm e-commerce i digital, gdzie decyzje operacyjne i właścicielskie często się nakładają, mediacja pozwala oddzielić kwestie wartości firmy od kwestii relacyjnych i strategicznych.

Mediator w procesie właścicielskim nie narzuca rozwiązania. Pomaga stronom zidentyfikować interesy stojące za stanowiskami i wypracować strukturę wyjścia akceptowalną dla obu stron, a jednocześnie nienaruszającą wartości samej firmy.

Co zrobić w pierwszej kolejności

Jeśli jesteś w sytuacji sporu właścicielskiego, niezależnie od tego, czy jesteś stroną wychodzącą czy pozostającą, pierwszym krokiem jest uzyskanie rzetelnej wyceny firmy. Bez tej podstawy każda rozmowa o cenie udziałów odbywa się w próżni.

Venturepackt prowadzi konsultacje dla wspólników w sytuacjach konfliktowych, zarówno po stronie wychodzącego, jak i pozostającego. Jeśli firma jest warta ratowania, a konflikt dotyczy struktury wyjścia, nie wartości biznesu, warto porozmawiać.